Varistor là gì?

Varistor là gì?

Varistor (viết tắt từ “Variable Resistor”) là một linh kiện điện tử có khả năng thay đổi giá trị điện trở của mình dựa trên mức điện áp đặt vào. Khi điện áp tăng lên, điện trở của varistor giảm xuống, cho phép dòng điện lớn hơn đi qua. Ngược lại, khi điện áp giảm, điện trở của varistor tăng lên, hạn chế dòng điện. Varistor thường được sử dụng để bảo vệ các mạch điện khỏi các xung điện áp cao đột ngột.

Ký hiệu của Varistor

Varistor có ký hiệu riêng trong sơ đồ mạch điện, thường được biểu diễn bằng một ký hiệu tương tự như điện trở, nhưng có thêm một mũi tên chỉ vào trung tâm của nó từ hai phía, thể hiện khả năng thay đổi giá trị điện trở theo điện áp.

Tác dụng của Varistor

Bảo vệ mạch điện: Tác dụng chính của varistor là bảo vệ mạch điện khỏi các xung điện áp cao, chẳng hạn như khi có sét đánh hoặc các sự cố trên lưới điện. Khi một xung điện áp cao xuất hiện, varistor sẽ giảm điện trở của mình, dẫn dòng điện quá tải đi qua và không để nó gây hại cho các thành phần khác trong mạch.

Ứng dụng rộng rãi: Varistor được sử dụng phổ biến trong các thiết bị điện tử, thiết bị gia dụng, nguồn điện, và các hệ thống điều khiển công nghiệp để đảm bảo an toàn và độ bền cho các linh kiện khác.

Để kiểm tra và đánh giá chất lượng của varistor, các nhà sản xuất và kỹ sư thường sử dụng các phương pháp và thiết bị kiểm tra khác nhau. Dưới đây là một số cách phổ biến và các hãng sản xuất thiết bị test varistor:

1. Kiểm tra đặc tính V-I (Volt-Ampere)

• Phương pháp: Dùng thiết bị kiểm tra để đo đặc tính Volt-Ampere của varistor, xác định điện áp ngưỡng (clamping voltage) và dòng rò (leakage current) của nó. Biểu đồ V-I giúp xác định hiệu suất của varistor dưới các mức điện áp khác nhau.
• Thiết bị:
  • Keithley SourceMeter: Thiết bị này được sử dụng rộng rãi để kiểm tra đặc tính V-I của các linh kiện điện tử, bao gồm cả varistor.
  • Chroma 19055 Series: Thiết bị kiểm tra an toàn điện áp cao, có khả năng đo dòng rò và điện áp ngưỡng của varistor.

2. Kiểm tra khả năng chịu xung điện áp

• Phương pháp: Sử dụng máy tạo xung điện áp (surge generator) để áp đặt các xung điện áp cao lên varistor và đánh giá khả năng của nó trong việc bảo vệ mạch điện.
• Thiết bị:
  • Haefely Surge Testers: Hãng Haefely cung cấp các thiết bị kiểm tra xung điện áp, dùng để đánh giá khả năng chịu đựng của varistor dưới các xung điện áp cao.
  • Teseq NSG Series: Máy tạo xung điện áp cao dùng để mô phỏng các sự cố như sét đánh, kiểm tra khả năng bảo vệ của varistor.

3. Kiểm tra tuổi thọ và độ bền

• Phương pháp: Thực hiện các thử nghiệm tuổi thọ bằng cách đặt varistor dưới các điều kiện điện áp và nhiệt độ cao trong một khoảng thời gian dài để kiểm tra độ bền của nó.
• Thiết bị:
  • Thermotron Environmental Chambers: Sử dụng buồng môi trường để kiểm tra varistor dưới các điều kiện nhiệt độ và độ ẩm khắc nghiệt.
  • Fluke Thermal Imagers: Sử dụng máy ảnh nhiệt để quan sát sự biến đổi nhiệt độ của varistor trong quá trình hoạt động, giúp phát hiện các điểm nóng và sự cố.

4. Kiểm tra điện trở cách điện

• Phương pháp: Đo điện trở cách điện của varistor để xác định khả năng cách ly của nó giữa các phần tử bên trong và bảo vệ khỏi các dòng điện không mong muốn.
• Thiết bị:
  • Megger Insulation Testers: Thiết bị chuyên dụng để đo điện trở cách điện, được sử dụng để kiểm tra varistor cũng như các linh kiện khác.

Các hãng sản xuất thiết bị kiểm tra Varistor

• Keithley Instruments: Chuyên cung cấp các thiết bị đo đặc tính V-I, thường được sử dụng trong kiểm tra varistor.
• Chroma ATE: Cung cấp các hệ thống kiểm tra điện áp cao, dòng rò và các thử nghiệm bảo vệ xung điện áp.
• Haefely Test AG: Nổi tiếng với các thiết bị kiểm tra xung điện áp, được sử dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp.
• Teseq: Hãng này cung cấp các thiết bị mô phỏng và kiểm tra xung điện áp chuyên nghiệp.

Kết luận

Kiểm tra varistor là một phần quan trọng trong việc đảm bảo an toàn và hiệu quả hoạt động của các thiết bị điện tử. Sử dụng các phương pháp và thiết bị kiểm tra chính xác sẽ giúp đánh giá đúng chất lượng của varistor, đảm bảo chúng có thể bảo vệ mạch điện một cách hiệu quả trong điều kiện thực tế.